Parkinson en slecht slapen: nieuw onderzoek naar blauwlichttherapie geeft hoop

Nieuw onderzoek bij mensen met Parkinson, onder leiding van Bas Bloem, laat zien dat blauwlichttherapie via een draagbare lichtbril de slaapkwaliteit kan verbeteren en slaperigheid overdag kan verminderen. Ook MAX Meldpunt besteedt nu aandacht aan het onderzoek en aan de ervaring van Parkinsonpatiënt Jan Wielinga.

Maar wat betekent beter slapen eigenlijk voor je dagelijks leven als je Parkinson hebt?

Jan Wielinga, Parkinsonpatiënt gebruikt de blauwlichttherapiebril en vertelt nu ook bij MAX Meldpunt over zijn ervaringen.

Van slecht slapen naar weer hardlopen

Jan Wielinga kreeg na zijn Parkinsondiagnose steeds meer moeite met slaap, energie en belastbaarheid. Na gebruik van de blauwlichttherapiebril merkte hij dat hij beter sliep en overdag weer meer energie en kracht kreeg. Uiteindelijk kon hij zelfs opnieuw hardlopen.

Ook bij MAX Meldpunt vertelt Jan over zijn ervaringen met de blauwlichtbril. Zijn persoonlijke ervaring bewijst natuurlijk niet dat iedereen hetzelfde effect zal hebben, maar sluit opvallend goed aan bij het recente gerandomiseerde onderzoek naar slaapkwaliteit en slaperigheid overdag.

→ Lees ook het interview met Jan bij MAX Meldpunt

Waarom slaap bij Parkinson zoveel uitmaakt

Niet alleen tremor of stijfheid bepaalt hoe je dag eruitziet.

Slaapstoornissen en overmatige slaperigheid overdag behoren tot de veelvoorkomende niet-motorische klachten van Parkinson en kunnen het dagelijks functioneren behoorlijk beïnvloeden.

Je ligt wakker. Je slaapt onrustig. Overdag ben je moe en dut je gemakkelijker weg. Daardoor kan de slaapdruk voor de volgende nacht weer afnemen.

Zo kan een ongunstig ritme ontstaan waarin slaap, energie en activiteit elkaar beïnvloeden.

Juist daarom is de vraag interessant of gerichte lichttherapie dat slaap-waakritme kan helpen ondersteunen.

Nieuw onderzoek: blauw licht via een draagbare bril

Onderzoekers van het Radboudumc onderzochten blauwlichttherapie bij 30 mensen met Parkinson. (TNN)

De pilotstudie was gerandomiseerd en placebo-gecontroleerd en werd mede uitgevoerd onder leiding van prof. dr. Bas Bloem, hoogleraar neurologische bewegingsstoornissen.

De ene groep kreeg blauw licht via een draagbare lichtbril. De controlegroep gebruikte een vergelijkbare bril met rood licht.

Gedurende twee weken werd de bril tweemaal per dag gedurende één uur gebruikt.

Na twee weken werden in de blauwlichtgroep duidelijke veranderingen gezien:

💤 de slaapkwaliteit verbeterde

🌙 de slaapduur nam toe

☀️ de slaperigheid overdag nam af

Bij aanvang had 50% van de deelnemers in de blauwlichtgroep klinisch relevante slaperigheid overdag. Na de interventie was dat 6,7%.

Ook bij de follow-up na vijf weken werd voor slaapkwaliteit een significant verschil ten opzichte van placebo gevonden.

Het gaat om een kleine pilotstudie, maar wel om gerandomiseerd onderzoek met een controlegroep.

“Lichttherapie heeft bewezen geen hype, maar hoop te zijn voor iedereen die met Parkinson te maken heeft.” — Prof. dr. Bas Bloem

Geen hype, maar hoop

Bas Bloem noemt blauwlichttherapie via onze blauwlichtbril een laagdrempelige, patiëntvriendelijke interventie en wijst daarbij vooral op de combinatie van slaap, slaperigheid overdag en mogelijke effecten op stemming.

Prof. dr. Bas Bloem tijdens een bijeenkomst met mensen met Parkinson over blauwlichttherapie en het slaap-waakritme.

Maar voor iemand met Parkinson is uiteindelijk vooral een andere vraag belangrijk.

Wat kan beter slapen voor mijn dag betekenen?

Als je Parkinson hebt, merk je vaak niet alleen de ziekte zelf, maar ook wat een slechte nacht de volgende dag met je doet.

Je begint vermoeider. Bewegen kost meer moeite. Een afspraak voelt zwaarder. De kans dat je overdag indut wordt groter. En juist daardoor kan de volgende nacht opnieuw minder goed verlopen.

Dan wordt beter slapen ineens veel meer dan alleen “een goede nacht”.

Word je overdag alerter? Heb je wat meer energie? Kun je makkelijker bewegen, naar buiten, afspreken of gewoon je dag beter volhouden?

Dat zijn precies de dingen die in het dagelijks leven verschil kunnen maken.

Zo kan een positievere wisselwerking ontstaan:

beter ritme → beter slapen → overdag wakkerder → gemakkelijker bewegen → meer slaapdruk voor de volgende nacht

Dat maakt slaap en het slaap-waakritme tot een concreet aangrijpingspunt voor klachten waar veel mensen met Parkinson dagelijks last van hebben.

---

Waarom een bril en geen grote lichtlamp?

Traditionele lichttherapie betekent vaak dat je gedurende langere tijd voor een lichtbox moet zitten.

Een draagbare lichtbril geeft het licht gericht aan de ogen terwijl je ondertussen gewone dagelijkse bezigheden kunt doen.

De onderzochte blauwlichtbril gebruikt gericht blauw licht rond 468 nm.

Het praktische voordeel is duidelijk: je kunt de lichttherapie inpassen in je dag, in plaats van je dag om de lichttherapie heen te plannen.

Het juiste licht op het juiste moment

Onze biologische klok reageert sterk op licht en donker.

Licht in de ochtend en overdag geeft het lichaam een duidelijk dagsignaal.

In de avond is juist minder fel en minder blauw licht passend bij de overgang naar de nacht. Bij Parkinson draait het daarom niet alleen om één lichtsessie, maar ook om het totale dag-nachtritme:

• zoveel mogelijk vaste slaap- en opstaantijden;

• voldoende daglicht en activiteit overdag;

• gericht licht op het juiste moment;

• weinig fel licht in de late avond;

• een donkere slaapkamer;

• en waar mogelijk voldoende beweging overdag.

Ook kunnen oranje glazen in de avond worden gebruikt om een deel van het blauwe omgevingslicht te filteren.

Kort gezegd: overdag het dagsignaal versterken, ’s avonds het nachtsignaal zo min mogelijk verstoren.

Goed functioneren is breder dan één hulpmiddel

Goed functioneren bij Parkinson hangt natuurlijk niet van één bril of één interventie af.

Slaap. Licht. Beweging. Daglicht. Conditie. Voeding. Activiteit overdag.

Het zijn verschillende knoppen waaraan je kunt draaien om slaap, energie en belastbaarheid zo goed mogelijk te ondersteunen.

Bij Corpusair kijken we breder naar vitaliteit en belastbaarheid, met onder meer beweging, EWOT zuurstoftherapie en moleculaire waterstof.
Voor Parkinson verschilt de wetenschappelijke onderbouwing per interventie. 
Voor blauwlichttherapie is er nu specifiek gerandomiseerd onderzoek; voor H₂ en EWOT is die onderbouwing bij Parkinson nog beperkt.

Waar heb ik zelf invloed op?

Parkinson brengt veel mee waar je niet om hebt gevraagd.

Maar niet alles ligt buiten je invloed.

Je kunt wel kijken naar hoe je slaapt, hoeveel je beweegt, hoeveel daglicht je krijgt en hoe regelmatig je slaap-waakritme is.

Blauwlichttherapie is geen wondermiddel, maar het recente onderzoek laat wel zien dat juist op slaapkwaliteit en slaperigheid overdag iets te winnen kan zijn.

De ervaring van Jan Wielinga maakt zichtbaar wat dat praktisch kan betekenen: voor hem gaf beter slapen weer meer ruimte voor energie en activiteit.

Misschien is dit uiteindelijk wel de belangrijkste vraag:

Wat kan ik vandaag doen om mijn dag morgen iets beter te maken?

Wetenschappelijke bronnen

• Journal of Parkinson’s Disease — gerandomiseerde studie naar blauwlichttherapie bij Parkinson

• TNN — samenvatting van het onderzoek en context rond Radboudumc / Bas Bloem

Product- en achtergrondinformatie

• PROPEAQ / Chrono Eyewear – Parkinson

  Fabrikantinformatie over toepassing en gebruik van de lichttherapiebril bij Parkinson.